Ooit gehoord van de Nationale Fotografieprijs van het fotomuseum in Charleroi? Ze oordelen nochtans over de beste fotografen van ons land. Dit jaar was de 17e editie. Vreemd genoeg heeft het merendeel van Vlaanderen geen weet van deze zogenaamde nationale prijs. Hoe weten we of de jury – die vooral bestaat uit Waalse mannen – objectief blijft? Gids America Parra Smart legt het ons uit.

Waarom is de fotografieprijs niet bekender, dus ook in Vlaanderen? Het is nochtans een nationale prijs.

Vroeger werd deze wedstrijd om de twee jaar werd gehouden, in die periode was het publiek beter op de hoogte ervan. Maar op een gegeven moment werden we niet meer gefinancierd door de Federatie Wallonië-Brussel, en toen was er niet meer genoeg geld om de fotografiewedstrijd te kunnen organiseren. Daarom heeft het hele gebeuren zes jaar stilgelegen. Inmiddels wordt het museum weer gefinancierd en doet het veel beter dan voorheen. Alleen loopt het publieke engagement nog achter.

Maar het publiek stemt niet, een jury beoordeelt alle werken. Transparantie is dan noodzakelijk. Wat zijn de criteria? Waar kijkt de jury naar?

Er zijn er geen. Het enige wat we aan de deelnemers vragen, is dat ze ons een dossier met acht à tien foto’s bezorgen, genummerd. Maar dat is alles. Het is echt open voor iedereen die wil.

Er is dus geen algemene thematiek, maar is werkelijk alles toegestaan? Dus ook naakt, geweld, etc…?

Ja, alles is toegestaan. Er is absoluut geen taboe. Alle thema’s mogen worden vertegenwoordigd. Hoe meer hoe beter. Uiteindelijk is de kijk van de fotograaf en de manier waarop hij zijn thema gaat behandelen het enige wat telt. Zo kunnen we beoordelen of het werk relevant is of niet. Hoe beoordelen we die relevantie? Als je kan zeggen: ‘Ah, dat is iets nieuws, dat is nog nooit gedaan’, dat is relevant. Maar als je zegt: ‘Zoiets is al eens gefotografeerd geweest in 1960, 1970 of twintig jaar geleden’, dan moet je je afvragen: ‘Hoe zijn deze foto’s, die al eens op deze manier zijn behandeld, nog relevant?

Binnen het Fotografiemuseum © GILBERT FASTENAEKENS

Kan de jury dan nog wel objectief blijven, ondanks dat er voornamelijk Waalse mannen zetelen?

Ja, ze blijven objectief omdat ze in feite een beroep doen op mensen die een zekere waarde hebben in de geschiedenis van de fotografie of in de culturele wereld. En waarom zijn er meer Franstaligen dan Nederlandstaligen in de jury? Omdat het fotomuseum wordt gesubsidieerd door de Federatie Wallonië-Brussel. We worden dus gefinancierd door Franstalige instellingen en we ontvangen helemaal geen federale subsidies.

Dan is het dus geen echte nationale prijs?

Het is een nationale prijs omdat het openstaat voor alle fotografen in het noorden, het centrum en het zuiden. Maar we worden inderdaad alleen gesubsidieerd door de Franse gemeenschap.

Hoe weten we dat jury objectief blijft? Het publiek of de deelnemers kunnen dat niet controleren.

We hebben er geen controle over want elke fotograaf krijgt een nummer toegekend bij het inschrijven. Je hebt dus het nummer, de foto’s en een tekst die de persoon zelf heeft geschreven, maar die wordt niet ondertekend. En dat is hoe we oordelen. Op geen enkel moment weet je of je te maken hebt met een man of een vrouw. Je weet nooit of het een Waal of een Vlaming is. Je weet het gewoon niet. Er zijn geen sporen.

En waar gaan we uiteindelijk altijd onze voorkeur aan geven? Aan datgeen wat we nog niet gezien hebben. En dat maakt fotografie interessant. Het is een voortdurend proces, een oneindige ontwikkeling.’ – America Parra Smart

Hoe dan ook, is fotografie naar mijn mening iets dat té subjectief is om te laten beoordelen, niet?

Natuurlijk! Fotografie zal altijd subjectief zijn. We beoordelen niet zo zeer op stijl, maar op de mate van maatschappelijke relevantie. We stellen onszelf de vragen: ‘Is dit thema al eens op deze manier behandeld? Denkt deze persoon anders dan de rest? Wat is zijn/haar visie? Hoe onderscheid deze kunstenaar zich van anderen? …’ Je moet de geschiedenis van de fotografie vrij goed kennen om te weten of iets al eens is gedaan of niet. En waar gaan we uiteindelijk altijd onze voorkeur aan geven? Aan datgeen wat we nog niet gezien hebben, in plaats van wat al tienduizend keer is gedaan. En dat maakt fotografie interessant. Het is een voortdurend proces, een oneindige ontwikkeling. 

Oud en nieuw © GILBERT FASTENAEKENS

Featured image: © GILBERT FASTENAEKENS