Het Rubenshuis heeft sinds kort een nieuw schilderij erbij. Het gaat over De Kindermoord, een schilderij dat in 2002 voor 49,5 miljoen pond werd verkocht en daarmee zich het duurste schilderij van Rubens mag noemen. Ter gelegenheid van het barokjaar is het schilderij vijf maanden lang te bezichtigen in het museum.

“Het is ook gewoon een van Rubens’ beroemdste schilderijen.” Vertelt Martine Maris, conservator van Het Rubenshuis. “Enerzijds door dat enorme prijskaartje, anderzijds ook gewoon door de kwaliteit. De Kindermoord is een vrij ‘vroege’ Rubens. Hij schilderde het al in 1610, nadat hij terugkeerde uit Italië.  Daar heeft hij als een spons alles opgenomen wat antieke Italiaanse beelden betreft. Een techniek die hij, teruggekomen in Antwerpen maar al te graag toont, met werken zoals  De Kindermoord. Het was voor hem een soort visitekaartje, met een serieuze impact. Die stijl en finesse verschilde compleet van alles wat er voordien in Vlaanderen gemaakt werd. “

Chef d’oeuvre

“Of het voor Rubens zelf ook eén van zijn meesterwerken was weten we natuurlijk niet zeker. Hij heeft nooit zijn eigen mening over het werk opgeschreven. Wel is het duidelijk een schilderij waar hij heel veel tijd heeft ingestoken en lang heeft over nagedacht. Daarnaast heeft hij ook bewust nagedacht over hoe hij er beweging en dynamiek in kon krijgen door de compositie en het kleurgebruik. Of het voor hem ook zijn chef d’oeuvre was durf ik niet te zeggen, maar het is heel zeker dat Rubens met dit schilderij wilde tonen wie hij was en wat hij kon.”

De Kindermoord

“Het schilderij vertelt het Bijbelverhaal over koning Herodes. In een visioen zag de koning dat er een kind geboren zou worden die hem van de troon zou stoten. Herodes panikeert en besluit alle jongens in het koninkrijk onder de twee jaar te vermoorden. Het gevolg was een gigantische vluchtelingenstroom van vrouwen en jonge kinderen. Zo vluchtten ook Jozef en de zwangere Maria. Ons huidig kerstverhaal is daar het gevolg van.”

Nu of nooit

“Als Rubenshuis krijgen wij niet automatisch het recht om elke Rubens hier ten toon te stellen. Ken Thompson schonk De Kindermoord aan de Art Gallery in Ontario, dus dat maakt hen de eigenaars. En als je zo’n schilderij in je collectie hebt laat je dat in principe zo weinig mogelijk reizen, dat hou je in huis voor de kwetsbaarheid.  The Art Gallery of Ontario heeft het nu voor de eerste keer ooit uitgeleend, speciaal voor het barokjaar. Daarom is het hier maar vijf maanden te bezichtigen. We hebben ook een aantal stukken van Rubens in onze eigen collectie, zoals het zelfportret. Dat staat in principe ook op een niet-bruikleenlijst, maar voor speciale projecten maken we daar soms een uitzondering voor.

Lost in time

“Het oeuvre van Rubens is enorm. Hij is een van de meest productieve schilders ooit geweest, net een fabriek! Op een gegeven moment wist men zelfs niet dat het bij De Kindermoord om een Rubens ging. Het schilderij werd aan verschillende kunstenaars toegeschreven doorheen de geschiedenis. Dan in het een beetje in de vergetelheid geraakt tot het in 2001 terug opdook. Kenners herkende het meteen als een Rubens omdat de kwaliteit zo groot is dat het eigenlijk door geen enkele andere kunstenaar gecreëerd kon worden. Er zijn momenteel nog een heleboel schilderijen van Rubens waarvan we niet weten waar ter wereld ze zich bevinden.”

Realistisch

“Zelf vind ik het ook één van zijn beste schilderijen. Het is ook zo’n gruwelijk onderwerp dat veel teweeg heeft gebracht, bijvoorbeeld op sociale media hebben de mensen ook heftig gereageerd. Daarnaast is het een thema dat toen vaker in de kunst werd uitgebeeld. De krachtige en dynamische manier van Rubens maakt dat het zo’n gruwelijk schilderij is. Het is ook realistisch en direct en dat wilde Rubens ook voor een stuk aanklagen. Het zette zich ook regelmatig in voor de vrede als diplomaat, dus in die context wordt het schilderij ook vaak geplaatst.”

De kindermoord hangt nog tot en met 3 maart 2019 in het Rubenshuis