Al meer dan 23 jaar werkt Alex Claessens als verpakker bij Twerk. Vzw Twerk wilt mensen met autisme een volwaardige job geven. Maar hoe moeilijk is het voor mensen met autisme om werk te vinden? Alex gaat in gesprek met Bart Michiels, directeur van Twerk.

Alex, je maakt al meer dan twintig jaar de verplaatsing tussen Halle en Herentals. Was er dichter bij huis geen werk te vinden?

Alex: Ik heb verschillende sollicitatiebrieven geschreven naar bedrijven in verschillende sectoren maar ik kreeg nooit een positieve reactie. Er is werk genoeg, alleen niet voor mensen met autisme. Ik heb vroeger als student vrijwilligerswerk gedaan in een organisatie die ook met autistische mensen werkt en zij hebben mij in contact gebracht met Twerk. Ik heb dan eerst stage gedaan en zo ben ik hier beland. Het hebben van werk is heel belangrijk voor mij want zonder werk is het leven saai en leef je in een ongezonde situatie.

Doet de overheid genoeg om mensen met autisme aan werk te helpen?

Bart: Er zijn heel veel initiatieven gericht naar mensen met autisme maar er zijn ook gewoon heel veel mensen die autisme hebben. Wanneer het gaat over tewerkstelling voor mensen met autisme, wordt het plots veel moeilijker. Wat verwacht de arbeidsmarkt van een werknemer? Dat is teamwork en flexibiliteit. Dat zijn nu net twee enorme uitdagingen voor autisten. Er zijn in Vlaanderen maar drie bedrijven die zich toespitsen op mensen met autisme. Er zijn wel beschutte werkplaatsen waar deze mensen terecht kunnen maar dat is niet hetzelfde. Het is niet zo eenvoudig om iemand met autisme naast iemand met een andere beperking te zetten. Er mogen dus zeker initiatieven bijkomen.

Heb je het gevoel dat je goed begeleid wordt door de mensen hier?

Alex: Ja ik denk van wel, soms zijn er wel mankementen maar dat is in elk bedrijf zo. Bijvoorbeeld als het heel druk is, komen we personeel tekort en dan moet iedereen overal inspringen. Het is dan voor de begeleiders ook hectisch en moeilijker om te begeleiden. Maar ik ben hier graag en ik doe mijn werk met plezier. Natuurlijk gaat alles met ups en downs en ik werk niet met elke collega even graag samen maar dat is allemaal geen probleem.

December is een drukke periode voor jullie. Heeft dat effect op de werknemers?

Bart: We merken inderdaad wel dat er meer stress is bij onze werknemers en het is dan aan ons als begeleiding om daar goed mee om te gaan. We hebben bijvoorbeeld stresslijsten die de werknemers kunnen invullen. Die lijsten peilen op een systematische manier naar de oorzaak van stress. De begeleiding kan dan oplossingen gaan zoeken om die stress te verminderen. We proberen zo veel mogelijk te praten met onze mensen. Soms is het genoeg om op de werkvloer even een afspraak te verduidelijken maar vaak houden we een apart gesprek.

Alex: Soms is praten zelfs niet genoeg en worden sommige collega’s agressief. De laatste tijd is het de regel dat collega’s naar huis worden gestuurd als ze over de schreef gaan.

Bart: Dat klopt. Als de toestand echt onhoudbaar is, kunnen en moeten we mensen naar huis sturen. Dat komt voornamelijk omdat we met te weinig begeleiders zijn. Soms zijn er drie begeleiders tegelijk nodig om één werknemer te kalmeren en dat kunnen we ons eigenlijk niet permitteren. Met die nieuwe regel willen we het signaal geven dat we zulk gedrag niet tolereren. Het moet een leerproces zijn.

 

 

Wordt er soms in groep gepraat met de werknemers?

Bart: Dat is vrij moeilijk. Iedereen hier bekijkt situaties vanuit zijn of haar eigen invalshoek en denkt niet zozeer aan ‘het team’.

Alex: Tijdens de pauzes wordt er wel gepraat maar niet echt in grote groep. De meesten gaan naar de persoon waar ze zich het beste bij voelen. In grotere groep praten, kan ook gevaarlijk zijn. Eén woord kan al genoeg zijn om iets in gang te brengen want niet iedereen is even verdraagzaam. De ene is meer gesloten dan de andere, je hebt sprekers en niet-sprekers, het is hier heel gevarieerd.

Bart: Er wordt inderdaad niet echt in grote groepen gepraat maar ik denk dat dat ook te maken heeft met de prikkels. Als je in grote groep moet communiceren, komen er heel veel prikkels op je af en dat is vermoeiend. Per twee is het gesprek veel draaglijker voor hen. En zoals Alex al zei, het is hier heel gevarieerd. Ze spreken dan ook van ASS, het Autisme spectrum. Wij zijn er voor iedereen in dat spectrum, voor alle verschillende kleuren die er zijn. En des te meer kleur des te mooier het is. We proberen alle verschillende talenten die er zijn zo goed mogelijk in te zetten. We gaan niet uit van de beperkingen van een persoon maar van zijn of haar talenten. En door daar slim mee om te gaan als bedrijf kan je die talenten laten openbloeien.

Alex: Ik denk ook dat als vzw Twerk er niet was geweest, veel autisten gewoon nooit werk hadden gevonden en nooit zover zouden geraakt zijn.

Bart: Ik vind het mooi dat je dat zegt Alex. Er zijn werknemers die op vijf of tien jaar tijd enorm zijn veranderd, in de positieve zin. Ze zijn helemaal opgefleurd. Er zullen altijd nog conflicten zijn maar in vergelijking met hun beginjaren is dat al spectaculair veranderd.

Zijn er vaak conflicten op de werkvloer?

Bart: Zoals op elke werkvloer zijn er ook hier soms frustraties en irritaties. Wij als begeleiding zorgen daar evengoed voor. We proberen wel voor zekerheid, veiligheid en voorspelbaarheid te zorgen maar soms gebeuren er dingen waar je geen vat op hebt.
Elke ochtend krijgt iedereen zijn dagschema dat voor die zekerheid moet zorgen. Daarin staat duidelijk wie welke taak heeft die dag. Natuurlijk kan je niet voorspellen of er zieken of afwezigen gaan zijn. Als dat het geval is, moeten we soms iemand last minute van zijn post halen en ergens anders zetten. Dat zorgt soms voor stress, die vaak in heel kleine dingen zit.

Alex, is zo’n dagschema belangrijk voor jou?

Alex: Dat is heel belangrijk voor mij want dan weet ik wat ik moet doen die dag en welke collega ik moet aanspreken. Ik krijg mijn schema via mail omdat ik ook slechtziend ben. Op die manier kan het worden voorgelezen voor mij. Als er dan op de laatste moment nog wijzigingen zijn, is dat soms lastig. Toch ben ik een van de flexibelste werknemers hier. Ik neem nu als voorbeeld deze ochtend. Er waren een paar verschuivingen in de agenda en voor mij was dit niet zo’n groot probleem maar er waren collega’s die hierdoor extra stress hadden. Ik kan goed omgaan met stress. Ze mogen zo hard brullen als ze willen, ik ga me niet verplaatsen. Ik heb te veel meegemaakt in mijn leven om mij druk te maken over iemand anders.

Bart: Inderdaad, we krijgen dan vaak vragen als: Waarom wordt er geschoven? Gaan we het nu wel halen? Enzovoort. Dat zijn dingen die gebeuren en die vaak voor veel frustraties zorgen. Voorspelbaarheid is dus niet altijd een garantie. We merken ook dat de werknemers allemaal een eigen karakter hebben en iedereen heeft zijn eigen manier om met stress om te gaan. Als begeleiding is het onze taak om daar goed mee om te gaan.

Kan je goed omgaan met al die verschillende karakters?

Alex: Nu is dat geen probleem meer maar dat is een hele tijd anders geweest. Tot mijn veertiende heb ik nooit geschreven, gelezen, gesproken en kwam ik nooit in contact met mensen. Tot mijn zestiende mocht mijn eigen moeder mij zelfs niet aanraken. Mijn ouders hebben het daar ook heel lastig mee gehad. Buiten mijn autisme ben ik ook slechtziend. Mijn blindheid is pas begonnen toen ik 21 werd. Ik heb mijn beperkingen nooit aanvaard, totdat ik ben gaan werken. Door nieuwe ervaringen en belevingen is alles veranderd. Mijn wereld is open gegaan en dat mede dankzij vzw Twerk. Daardoor kan ik nu ook veel beter omgaan met andere mensen.

Bart: Dat is fijn om te horen. Dat is ook wat we willen. We willen niet alleen mensen met autisme een volwaardige job geven maar we willen ook dat ze zich beter in hun vel voelen en ik ben blij dat we daarin slagen.
Ik denk dat dit een mooi voorbeeld is van de filosofie van Twerk. Je werkt niet alleen bij Twerk, je bent ook Twerk. Wij geven hier de hoofdrol aan onze doelgroepmedewerkers maar tegelijk speelt Twerk ook de hoofdrol in hun leven. We zijn geen beschutte werkplaats maar echt een volwaardig bedrijf. We maken een fantastisch product met fair trade chocolade, we hebben grote klanten zoals minister-president Geert Bourgeois en we zijn fair trade ambassadeur. We bekijken het zo: we hebben bij Twerk twintig chocolatiers in dienst die toevallig allemaal autisme hebben. Maar ook op de boekhouding en de IT-afdeling zitten mensen met autisme. Zo bieden wij niet alleen een zinvolle job aan, maar ook een dagbesteding waar mensen trots op kunnen zijn, een loon waarmee onze medewerkers hun levenskwaliteit kunnen verhogen en we geven hen structuur. Als ik dit kort zou samenvatten zou ik zeggen: Happy cows give more milk. En dat zien we ook aan onze medewerkers. Als alles klopt in hun hoofd, ze niet gestresseerd zijn en ze weinig prikkels binnenkrijgen, dan zijn ze gelukkiger en ook productiever. Dus je hebt er alle belang bij als bedrijf dat je medewerkers, autisme of niet, goed in hun vel zitten.

Heeft u tips voor bedrijven die mensen met autisme in dienst hebben?

Bart: Als je aan mij vraagt hoe je met autisten omgaat, zeg ik: werk eerst en vooral aan voorspelbaarheid, zekerheid en veiligheid. Probeer er ook voor te zorgen dat hij of zij zo weinig mogelijk prikkels binnenkrijgt. Dat vraagt heel veel empathie en energie van de collega’s en de werkgever dus het is een hele aanpassing. Maar als je het werk zo kan analyseren dat je het op maat van de werknemer en zijn talenten kan zetten, dan ben je al een hele stap verder.

Voor het tweede jaar op rij doen jullie mee aan De Warmste Week, Chocolate4Life. Hoe gaan jullie het dit jaar aanpakken?

Bart: We hebben net zoals vorig jaar een pop-up winkel waar mensen kunnen langskomen. Bovendien kunnen ze ons ook steunen door mee te doen aan onze tombola of door een vrije gift via Facebook. Dit jaar gaan we proberen om meer te produceren want vorig jaar was het drukker dan we hadden verwacht. We hadden om tien uur ’s ochtends honderd dozen pralines naar het winkeltje gebracht en om twaalf uur stonden ze al terug hier om de rest op te halen. We gaan ons best doen maar het zal spannend worden. Twerk is een B2B-bedrijf, we maken onze producten dus voor andere bedrijven. Daarom is de pop-up ook zo leuk. Zo krijgen we de kans om onze klanten ook privé te benaderen. We hebben er zin in maar het zal heel veel stress zijn. En stress is niet goed voor onze werknemers.

Wat is Twerk voor jullie?

Alex: Twerk is toekomst. Twerk heeft mij een toekomst gegeven en daardoor durf ik ook aan de toekomst denken. Ik denk er bijvoorbeeld aan om ooit een eigen bedrijfje op te starten en dat is mede dankzij Twerk.

Bart: Voor mij is Twerk heel veel werk. We willen heel veel werk geven maar er is ook gewoon heel veel werk aan. De begeleiding is enorm intensief. We hebben zeven begeleiders voor zeventien werknemers en dat is ook nodig. Als je iemand van ons weghaalt, zal het bedrijf niet meer goed draaien. Er kruipt heel veel tijd en energie in maar dat heb ik er graag voor over.