_dsc0132

Wat is het verschil tussen de Raad van Europa (Council of Europe) en de Europese raad? Vraag het aan een doorsnee Europese burger en hij zal geen antwoord kunnen geven. Toch mogen de twee instellingen niet met elkaar verward worden. De Europese raad behoort immers tot de Europese Unie, in tegenstelling tot de Raad van Europa. In deze longread  willen we de onwaarheden over de Raad van Europa uit de wereld helpen. Daarnaast nemen we de instantie kritisch onder de loep. In hoeverre is het lidmaatschap van Rusland en Turkije geloofwaardig?

Waarom een Raad van Europa?

“De problemen die de Raad van Europa aanpakt, zijn grensoverschrijdend” – Giuseppe Zaffuto (Media Officer Council of Europe)

Wat doet de Raad van Europa?

  • De Raad van Europa streeft naar eenheid tussen landen
  • De instantie waakt ook over de vrijheden in alle lidstaten
  • De Raad van Europa voert campagnes om problemen aan te kaarten
  • De Raad van Europa bestrijdt corruptie en terrorisme in de lidstaten
  • Constitutionele experts voorzien landen van juridisch advies
  • De Raad van Europa beschermt de mensenrechten met conventies
  • De Raad van Europa controleert het beleid van de lidstaten
  • De Raad van Europa kan geen sancties opleggen

_dsc0128

_dsc0129

Wist je dat?

  • De Raad van Europa werd in 1949 opgericht
  • De Raad van Europa beschermt de democratie, mensenrechten en rechtsstaat
  • De Raad van Europa telt 47 lidstaten
  • De Raad van Europa heeft maar liefst 200 verdragen en conventies opgesteld
  • Geen enkele lidstaat van de Raad van Europa voert de doodstraf uit
  • Elke lidstaat van de EU is eerst toegetreden tot de Raad van Europa
  • Het Ministerscomité neemt de beslissingen in de Raad van Europa
  • Elk half jaar krijgt een ander land het voorzitterschap van de Raad

Welke landen zitten in de Raad van Europa?

Infographic: http://www.coe.int/

Welke landen zitten niet in de Raad van Europa?

Wit-Rusland

belarus_texture

Wit-Rusland is geen lid van de Raad van Europa omdat ze nog steeds de doodstraf hanteren. Landen die dat nog doen, komen niet in aanmerking voor een lidmaatschap. Wit-Rusland scoort ook enorm zwak op het vlak van persvrijheid en schaart zich in het rijtje met landen als Noord-Korea en Eritrea. De Wit-Russen kregen in 1989 wel de status van ‘speciale gast’. Die status is er voor landen die lid willen worden, maar nog niet aan alle verplichtingen voldoen. In 1997 werd de status terug afgenomen door de aanhoudende mensenrechtenschendingen.

Kosovo

kosovo

Voor niet of deels erkende staten zoals Kosovo is het niet evident om zich bij de Raad van Europa te voegen.  Er zijn namelijk nog steeds lidstaten die Kosovo niet erkennen: Rusland, Oekraïne en Roemenië, maar ook bijvoorbeeld Spanje en Griekenland. Andere niet-erkende staten zoals Zuid-Ossetië, Nagorno-Karabach en Transnistrië zitten in hetzelfde schuitje als Kosovo. De Raad van Europa werkt sinds 2013 wel samen met Kosovo om corruptie aan te pakken en de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

Vaticaanstad

vatican_city_texture

Vaticaanstad heeft slechts een waarnemende rol in de Raad van Europa. Een rol die Canada, Mexico, Marokko, Israël, Japan en de Verenigde Staten ook bekleden. De bestuursvorm in Vaticaanstad is geen democratie, maar een pontificaat. Vaticaanstad kan daardoor geen lidstaat van de Raad van Europa worden. In 2010 oordeelde de Raad van Europa dat Vaticaanstad te kort schoot bij het voorkomen van witwassen van geld en de financiering van terrorisme.

Kazachstan

kazakhstan_texture

Kazachstan is een buitenbeentje in de Europese klas. Het voornaamste deel van het Kazachse grondgebied behoort namelijk toe aan Azië. Alleen het deel dat ten westen van de Oeral ligt, behoort tot Europa. Kazachstan wilde evenals Wit-Rusland de status van ‘speciale gast’, maar kreeg die ondanks herhaaldelijke verzoeken nooit. De schending van de democratische waarden en mensenrechten deden Kazachstan de das om. Sinds 2013 werken de Raad van Europa en Kazachstan wel samen om deze pijnpunten te verhelpen.

Waar is de Raad van Europa gevestigd?

Lidmaatschap Rusland en Turkije discutabel?

“De Raad van Europa probeert een gemeenschappelijke juridische ruimte te creëren voor alle landen. Dat moet de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat respecteren.” Zo definieert mediafunctionaris Giuseppe Zaffuto de Raad van Europa. Maar waarom zijn Rusland en Turkije dan nog lid van een organisatie die mensenrechten en democratie hoog in het vaandel draagt?

Turkije en Rusland staan er niet om bekend de mensenrechten zo nauw te nemen. Rusland doet zonder schroom aan censuur en ligt regelmatig in de clinch met de NAVO. De militaire interventies in de Baltische staten zorgen voor heel wat spanningen. Sinds 2000 zijn de Russische defensie-uitgaven verdrievoudigd. Naar aanleiding van de toenemende spanningen wil NAVO-baas Jens Stoltenberg zelfs 300.000 soldaten in opperste staat van paraatheid brengen.
Turkije is dan weer niet echt gesteld op persvrijheid. President Erdoğan duldt geen kritiek op zijn regime en laat met de regelmaat van de klok mensen tegenstanders van zijn beleid oppakken. Sinds de mislukte staatsgreep in juli is de Raad van Europa extra waakzaam. De raad moet de processen van de coupplegers in het oog houden. Maar hoe komt het dat beide landen nog lid zijn van een organisatie waar democratie en vrede centraal staan?

Geldschieters

Hoe geloofwaardig is de instantie nog met het lidmaatschap van beide staten? Giuseppe Zaffuto noemt het lidmaatschap van de twee landen een verrijking voor de Raad van Europa. “Rusland en Turkije zijn zeer belangrijke lidstaten van deze organisatie. We mogen niet vergeten dat beide landen goede geldschieters zijn en dat het belangrijk is om met hen een gemeenschappelijke juridische ruimte op te bouwen. Dat Rusland zich twintig jaar geleden bij de Raad van Europa heeft aangesloten, is een grote prestatie. Turkije is ook een zeer voorname lidstaat omdat het een NAVO-land is en een zeer belangrijke rol moet spelen als een soort brug voor de samenleving.”

Democratie in Turkije

En toch strookt de visie van de raad niet echt met die van beide lidstaten. Vooral in Turkije, waar president Erdoğan zijn politieke macht wil afdwingen en waar persvrijheid in de kiem wordt gesmoord, is de democratie ver te zoeken. “De Raad van Europa is al deze ontwikkelingen aandachtig in de gaten aan het houden. Er zijn lopende discussies maar het is een zeer delicate kwestie. Wat er gebeurt is één ding, wat er zou kunnen gebeuren is iets helemaal anders. We zien er in elk geval zeer nauwkeurig op toe. Het is een heel recente ontwikkeling en de Raad van Europa zal al deze elementen analyseren, maar daar hebben we meer tijd voor nodig.”

Vox pops

De studenten en lectoren van de AP Hogeschool moesten in een kort tijdsbestek veel informatie over de Raad van Europa verwerken. Als we bovenstaand geluidsfragment moeten geloven, zijn de verschillen tussen de Europese instellingen min of meer duidelijker geworden. Is dat daadwerkelijk zo? Hoe zijn de meningen verdeeld en wat kan er beter in de Council of Europe? Beluister de onderstaande vox-pops voor opmerkelijke antwoorden op dergelijke vragen.

“Elke jarige verdient een vrije dag” – Wilfried Vanderhaeghen

Door Hanneke Stoffels, Morgane Brants, Eline Mertens, Arnout Cillissen, Thomas Opdebeeck, Jasper Weckx en Job de Feijter.