“I’m like a starving man who has been given food. Maybe he’s cold, and his clothes are torn, and he’s ashamed, but he’s not unhappy.” – Leo Tolstoy’s Anna Karenina

Eind 19e eeuw, St. Petersburg aristocraat Anna Karenina valt voor de charmante graaf Alexei Vronsky. Ze is ongelukkig in het afstandelijke huwelijk met haar man graaf Alexei Karenin, maar hij heeft veel macht en aanzien. In die tijd, als je een vrouw was en vreemdging, dan betekende dat je ondergang. Het kost Anna Karenina al haar innerlijke kracht om van Vronsky weg te blijven, maar de aantrekkingskracht is te groot.

Leo Tolstoy’s Anna Karenina gaat over liefde in haar puurste vorm.

“I’ve always loved you, and when you love someone, you love the whole person, just as he or she is, and not as you would like them to be.” – Leo Tolstoy’s Anna Karenina

Tolstoy verwoordt perfect de innerlijke strijd dat komt kijken bij Anna en Vronsky’s affaire. Hun liefde maakt ze intens gelukkig, maar veroorzaakt ook veel ellende. Zodra hun affaire openbaar wordt, krijgt Anna Karenina overal vuile blikken toegeworpen. Ze wordt gezien als een hoer, een onreine vrouw, een schande voor haar klasse.

Ze wilt wegrennen met Vronsky, maar haar man heeft duidelijk gemaakt dat ze dan hun zoon nooit meer zal kunnen zien. Anna denkt dat ze niemand meer kan vertrouwen. Haar zogenaamde vriendinnen hebben haar laten vallen. Ze hoort nergens meer bij. Langzaamaan begint ze ook Vronsky te wantrouwen. Anna verdenkt hem van overspel en Vronsky verklaart haar voor gek. Maar ze kunnen niet zonder elkaar.

“They’ve got no idea what happiness is, they don’t know that without this love there is no happiness or unhappiness for us–there is no life.” – Leo Tolstoy’s Anna Karenina

Film: Anna Karenina (2012)

Regisseur Joe Wright heeft zijn creatieve geest volledig vrij laten gaan met deze herinterpretatie van het klassieke Tolstoy-verhaal. Elke verfilming van Anna Karenina tot dan toe speelde zich in een identieke setting af. De indrukwekkende balzaal, de prachtige villa’s, de witte landschappen, … Bovendien kostte de productie in het verre Rusland meer dan Wright had verwacht. Toen maakte hij een beslissing die niemand zag aankomen: de volledige 2 uur en 10 minuten film zou zich afspelen op één enkele locatie, een vervallen theater in Londen. Zijn oplossing was even economisch als gedurfd. Hoe kreeg Wright dit in hemelsnaam voor elkaar?

Met de hulp van choreograaf en Belg Sidi Larbi Cherkaoui. Tussen twee decorwissels door moet er namelijk het een en het ander gechoreografeerd worden om alles soepel te laten verlopen, want de camera blijft gewoon draaien. Ja, dat heb je goed gelezen. Als kijker zie je het decor omvormen van een huiskamer tot een danszaal, een ijsbaan, een treinstation (!) en een prachtig weiland (!!).

“Inhoudelijk klopt dat ook, omdat de Russische aristocratie in de 19de eeuw hun leven organiseerde als één groot schouwtoneel.” – Joe Wright

Nog een beetje sceptisch? Misschien overtuigt het geweldig acteertalent van Keira Knightley en Jude Law je wel.

Enige puntje van kritiek: de film duur net 20 minuten te lang. Bepaalde tragere scènes hielden mijn aandacht niet goed vast. Maar dat buiten beschouwing gelaten, is Joe Wright zijn interpretatie van Leo Tolstoy’s tragedie eens iets anders. Verfrissend. Het toont aan dat de mogelijkheden in film eindeloos zijn.

Balletvoorstelling Anna Karenina (2018)

Zoals de film, is Boris Eifmans balletvoorstelling van Anna Karenina ook hier en daar experimenteel. Naast de klassieke balletpasjes zitten er een aantal gedurfde, expressieve bewegingen tussen. Er werd ook gespeeld met muziek en licht. Je hoorde meestal een orkest de voorstelling begeleiden, maar de meer dramatische scènes werden ondersteund door onheilspellende tonen en flitsende lichten.

De dansen van Anna Karenina met haar man Alexei Karenin vond ik de mooiste, je voelde de emotie tot achterin de zaal. Je kon zien dat Anna nog houdt van hem, maar op een andere manier dan hij van haar houdt. Haar liefde voor een andere man is groter dan haarzelf. Ze kan haar gevoelens niet bedwingen, al zou ze het willen. Het gaat om een kracht zó sterk, dat ze die onmogelijk kan weerstaan.

Het moment dat Anna’s mentale gezondheid begint te kelderen wordt ook heel mooi gepresenteerd. De ballerina die Anna speelde geeft zich bijna letterlijk bloot. Ze glipt uit haar jurk en danst in een huidskleurige bodysuit. Ze wordt “opgeslokt” door een tiental andere bijna-naakte ballerina’s wat heel mooi aangeeft hoe verdwaald Anna zich voelt.

© Lorenza Daverto

Hier nog een paar snapshots van de voorstelling:

 

Als een balletvoorstelling niet je ding is, dan zou ik zeker de film eens kijken. Een klassieker zoals Anna Karenina moet iedereen eens gezien hebben. Hetzij in de vorm van een ballet, hetzij op een tv-scherm. Doe jezelf een plezier, en wissel de standaard romcom of blockbuster eens af met een old fashioned tragedie.

“You can’t ask why about love.” – Leo Tolstoy’s Anna Karenina

En daarmee sluit ik af.